„Chrystus umywa nogi apostołom” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich Padwa, Italia
Gdyby ktoś poprosił nas o odnalezienie fragmentu o ustanowieniu Eucharystii w dowolnej Ewangelii synoptycznej, uczynilibyśmy to bez trudu. Kłopot pojawia się, gdy otwieramy Ewangelię według św. Jana, w której słów konsekracji nie zapisano. Rodzi się pytanie. Dlaczego św. Jan, który był przecież na ostatniej wieczerzy najbliżej Jezusa i który swoją Ewangelię pisał jako ostatni, bo pragnął ją głęboko przemyśleć i przemedytować, postanowił nie zapisywać słów, które uznać można łatwo za najważniejsze dziedzictwo Chrystusa: Bierzcie i jedzcie, to jest ciało moje, bierzcie i pijcie, to jest krew moja. Odpowiadają nam ojcowie Kościoła oraz najwięksi teologowie: Otóż dokładnie to samo, co Mateusz, Marek i Łukasz zapisuję w słowach ustanowienia Eucharystii, Jan opisuje słowami: zaczął obmywać uczniom nogi. Tak. To ta sama Eucharystia!. Ustanowienie Eucharystii według św. Jana dowodzi, że dokładnie to samo, co dzieje się na ołtarzach świata dzięki konsekrowanym rękom kapłanów, dokonuje się w szpitalach, hospicjach, domach opieki i w rodzinach, gdy jedni drugim umywają stopy. Oto codzienna Eucharystia Kościoła: służba braciom. Eucharystia to oddawanie siebie z miłości.
Panie Jezu Chryste, w tym dniu, w którym uwielbiamy Cię, że pozostałeś z nami w eucharystycznym chlebie i winie, błagam, bym nie zapomniał naśladować Twojej eucharystycznej ofiary przez służbę w najprostszych czynach. Ty żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.
Scena rozgrywa się w tym samym pomieszczeniu co poprzednia scena przedstawiona na fresku pt. Ostatnia wieczerza. Apostołowie tworzą krąg, w środku którego w centrum klęczy Jezus. Zbawiciel posługę zaczyna od Piotra, w stronę którego wyciąga rękę, błogosławiąc go. Między nimi nawiązuje się dialog, w którym Jezus nakazuje niesienie posługi innym.
Za Chrystusem stoi Jan trzymający w ręce pojemnik z wodą. Dalej kolejny apostoł zdejmuje obuwie i przygotowuje się do ceremonii oczyszczenia. Giotto każdej z postaci nadał indywidualny wyraz, każdy ma inną fryzurę, uczesanie i kształt brody.
„Ostatnia Wieczerza” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich Padwa, Italia
Artysta bardzo wiernie odtworzył opisaną scenę. Apostołowie siedzą wokół stołu, u którego szczytu siedzą Jezus i Piotr Apostoł. Do piersi Pana przytula się ukochany uczeń Jan. Na słowa zapowiedzi zdrady, wśród ucztujących pojawia się zaniepokojenie. Apostołowie spoglądają na siebie. Jezus prawą ręką sięga po kawałek chleba i podaje Judaszowi siedzącemu po lewej stronie, w tradycyjnej żółtej szacie.
Wszyscy apostołowie zostali przedstawieni w różnokolorowych szatach o różnych wzorach. Komnata, w której odbywa się wieczerza, została powtórnie przedstawiona we fresku Chrystus umywa nogi apostołom.