„Chrystus przed Kajfaszem” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
Giotto po raz kolejny przedstawił na jednym fresku kilka występujących po sobie motywów. Stojący pośrodku Chrystus wypowiada jedyne słowa do Kajfasza. Ten w teatralnym geście rozdziera szaty po usłyszanym bluźnierstwie. Za Jezusem stoi jeden ze sług świątynnych z podniesioną ręką. Prawdopodobnie szykuje się do zadania kolejnego policzka, ale Jezus zwraca się do niego słowami: Jeżeli źle powiedziałem, udowodnij, co było złego. A jeżeli dobrze, to dlaczego Mnie bijesz? (J.18 23). Pośrodku fresku stoi sługa w szarej szacie i trzyma na długiej tyczce pochodnię. Wydarzenia nowotestamentowe rozgrywały się w nocy. Giotto umieścił latarnię ponad głowami zebranych. Widoczny sufit z belek drewnianych jest oświetlony tym światłem – artysta rozjaśnił je nad pochodnią.
„Chrystus przed Kajfaszem” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
„Biczowanie Chrystusa” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
W mroku Wielkiego Piątku przypatrzmy się tej niezwykłej tablicy, którą umieszczono na krzyżu. Oto Piłat, mając prerogatywy do podejmowania każdej decyzji dotyczącej królestwa Żydów, postanawia w trzech oficjalnych językach cesarstwa zapisać: Jezus Nazarejczyk, król Żydów. Z prawnego punktu widzenia można uznać ten zapis za proklamację, iż Jezus rzeczywiście został królem swego narodu. Dokument ten mógłby mieć gigantyczne konsekwencje prawne, gdyby Skazaniec przeżył. Ale że umarł za swój naród, ma on ogromne, nie do przecenienia konsekwencje duchowne. Oto ten, którego królowanie nie pochodzi z tego świata, który zgodził się wylać swoją Krew, by ratować ukochany lud, którego korona jest cierni, a tron ma szorstkość krzyżowej belki, pozwala, by odebrano Mu życie, by wszyscy inni mogli żyć. Kościół – nowy lud wybrany, nowa Jerozolima – upada na twarz przed swoim umęczonym Królem.
O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy, zachowaj nas od ognia piekielnego, zaprowadź wszystkie dusze do nieba i dopomóż szczególnie ty, którzy najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia.
„Biczowanie Chrystusa” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
Motyw biczowania Chrystusa pochodzi z Nowego Testamentu i został opisany przez trzy ewangelie: Mateusza, Marka i Jana. Epizod przedstawiany był również pod innymi nazwami – Koronowanie cierniem lub Naigrywanie. Opisywane wydarzenia rozegrały się w poranek Wielkiego Piątku, już po skazaniu Jezusa przez Piłata. Wielu malarzy ten etap Męki Pańskiej przedstawiało w formie cyklu lub wybierało poszczególne epizody.
Giotto w swoim fresku umieścił wszystkie epizody: cierniem koronowanie (z lewej strony wykonuje to postać w fioletowej szacie), chłostanie i wyśmiewanie (śmiejące się postacie stoją przed Chrystusem). Sama postać Jezusa została przedstawiona w bardzo majestatyczny sposób: jest odziana w złotą, bogatą szatę, a z twarzy emanuje spokój. Po prawej stronie stoi Piłat w czerwonej szacie i wskazuje na rozgrywającą się scenę, prowadząc dialog z kapłanami. Pomiędzy nim a Chrystusem malarz umieścił czarnoskórego oprawcę, który okłada kijem Zbawiciela. Jak zauważył włoski historyk sztuki Roberto Salvini, postać murzyna jest uderzająco podobna do czarnoskórego na późniejszym obrazie Maneta Olimpia.
„Droga na Golgotę” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
Temat drogi krzyżowej został zaczerpnięty z Nowego Testamentu. Fresk jest w złej kondycji, kolory wyblakły ale twarze postaci zachowały się w dobrym stanie. Scena rozgrywa się przed bramą Jerozolimską, tę samą którą przedstawiono we fresku Wjazd do Jerozolimy. Jezus niesie krzyż a za nim idzie tłum wśród których można rozpoznać sylwetkę Kajfasza z fresku pt. Chrystus przed Kajfaszem w czerwonym płaszczu. Za mężczyznami idzie tłum lamentujących kobiet w wśród nich Maria, matka Chrystusa.
„Ukrzyżowanie” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia
Temat ukrzyżowania Chrystusa zaczerpnięty z Nowego Testamentu był kolejnym po motywie zdjęcia z krzyża i piety najczęściej przedstawianym epizodem z życia i męczeńskiej śmierci Chrystusa. Scena na fresku ujmuje temat w tradycyjny sposób. W osi fresku znajduje się krzyż z Chrystusem. Po lewej stronie zgromadzone są pobożne kobiety a wśród nich Maria w błękitnej szacie. U dołu krzyża klęczy Maria Magdalena całująca stopy Chrystusa. Po prawej stronie, na pierwszym planie, znajdują się trzej żołnierze. Trzymają oni szatę Jezusa. Epizod dotyczy wydarzenia opisanego w Ewangelii Jana:
Żołnierze zaś, gdy ukrzyżowali Jezusa, wzięli Jego szaty i podzielili na cztery części, dla każdego żołnierza po części; wzięli także tunikę. Tunika zaś nie była szyta, ale cała tkana od góry do dołu. Mówili więc między sobą: „Nie rozdzierajmy jej, ale rzućmy o nią losy, do kogo ma należeć” (J19 23-24)
Szata jak i strój żołnierzy jest bogato haftowana i przetykana złotą nicią. Za nimi stoją dwaj członkowie Sanhedrynum w tym Józef z Arymatei, właściciel grobu do którego zostanie złożony Chrystus. Pod krzyżem znajduje się otwór, w którym widoczna jest czaszka i piszczel, tradycyjnie odnosząca się do grzechu pierworodnego Adama i odkupienia.
Cała scena rozgrywa się na tle niebieskiego nieba, na którym kłębią się małe aniołki. Zostały przedstawione w znacznym skrócie perspektywicznym co nadaje wrażenie zawieszenia ich w locie. Ich mimika i gesty sprowadzają się do rozpaczy nad śmiercią Zbawiciela. Te same aniołki ukazane zostały w kolejnym z serii fresku Opłakiwanie Chrystusa. Wszystkie postacie i detale zostały przedstawione z dużą dbałością o szczegóły, w czym można doszukiwać się geniuszu Giotta. Przezroczysta przepaska okrywająca Chrystusa może być tego dowodem.
„Ukrzyżowanie” – fresk Giotto di Bondone, 1303-1306,
Kaplica Scrovegnich, Padwa, Italia