Kto może być chrzestnym

Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. w kanonie 874 określa warunki, jakie musi spełnić chrzestny i świadek chrztu świętego.

Kanon 874

§ 1. Do przyjęcia zadania chrzestnego może być dopuszczony ten, kto:

1. jest wyznaczony przez przyjmującego chrzest albo przez jego rodziców, albo przez tego, kto ich zastępuje, a gdy tych nie ma, przez proboszcza lub szafarza chrztu, i posiada wymagane do tego kwalifikacje oraz intencję pełnienia tego zadania;
2. ukończył szesnaście lat, chyba że biskup diecezjalny określił inny wiek albo proboszcz lub szafarz jest zdania, że słuszna przyczyna zaleca dopuszczenie wyjątku;
3. jest katolikiem, bierzmowanym i przyjął już sakrament Najświętszej Eucharystii oraz prowadzi życie zgodne z wiarą i odpowiadające funkcji, jaką ma pełnić;
4. jest wolny od jakiejkolwiek kary kanonicznej, zgodnie z prawem wymierzonej lub deklarowanej;
5. nie jest ojcem lub matką przyjmującego chrzest.

§ 2. Ochrzczony, należący do niekatolickiej wspólnoty kościelnej, może być dopuszczony tylko razem z chrzestnym katolikiem i to jedynie jako świadek chrztu.

Kto nie może być chrzestnym

Zgodnie z kanonem 874 § 1 oraz Instrukcją duszpasterską Episkopatu o udzielaniu sakramentu chrztu świętego dzieciom (15.12.1975) przepisy zabraniają wyznaczania na rodziców chrzestnych osób żyjących w grzechu ciężkim. Zakaz ten dotyczy:

• osób mieszkających razem bez ślubu kościelnego,
• osób rozwiedzionych, które zawarły związek cywilny,
• osób tej samej płci mieszkających razem i żyjących w grzechu ciężkim,
• młodzieży nieuczęszczającej na katechizację (należy przedstawić odpowiednie zaświadczenie).

Jeśli duszpasterz nie zna osoby, która pragnie przyjąć funkcję chrzestnego, powinien zażądać od niej świadectwa kwalifikacyjnego z parafii miejsca zamieszkania.¹

Przy wyborze chrzestnych rodzice dziecka powinni uwzględnić świadectwo ich życia – chrzestni mają prowadzić życie, które nie budzi zgorszenia, i być przykładem dla nowo ochrzczonego. Chrzestni powinni być w stanie łaski uświęcającej, dlatego wcześniej przystępują do sakramentu pokuty, aby w pełni uczestniczyć w liturgii i przyjąć Komunię Świętą.²

Pozostałe wymogi Kodeksu wobec chrzestnych to: przynależność do Kościoła katolickiego, ukończone szesnaście lat, przyjęte sakramenty bierzmowania i Eucharystii oraz życie zgodne z nauczaniem Kościoła.

Liczba chrzestnych i świadek chrztu

Kanon 873 wskazuje, że ochrzczony powinien mieć jednego chrzestnego lub jedną chrzestną albo dwoje chrzestnych.³ Chrzestnymi nie mogą być rodzice przyjmującego chrzest.

Kanon 874 § 2 przewiduje obok chrzestnego także świadka chrztu. Tę funkcję może pełnić wyłącznie osoba ochrzczona, ale niebędąca katolikiem.⁴

Chrześcijanie innych wyznań

Osoby z niekatolickich wspólnot chrześcijańskich i innych religii nie mogą być chrzestnymi w Kościele katolickim. Wyjątek dotyczy chrześcijanina należącego do Kościoła prawosławnego – pod warunkiem, że drugim chrzestnym jest katolik.⁵ Ta możliwość obowiązuje również katolika, który może być chrzestnym w Kościele prawosławnym.

Osobę prawosławną dopuszcza się do funkcji chrzestnego tylko ze słusznej przyczyny i na życzenie rodziców dziecka lub katechumena, zawsze zapewniając przyjmującemu chrzest wychowanie katolickie. Kandydat na chrzestnego z Kościoła prawosławnego musi solidnie wypełniać obowiązki chrześcijańskie w swoim Kościele.

Chrześcijanie ze wspólnot protestanckich mogą pełnić jedynie funkcję świadka chrztu katolika, zawsze razem z chrzestnymi katolikami. Zadaniem świadka jest zaświadczyć o fakcie udzielenia chrztu.

Nie należy wybierać na świadków osób ze wspólnot protestanckich lub prawosławnych, które nie są godne tej posługi. Świadek powinien przedstawić zaświadczenie od swojego duszpasterza (duchownego prawosławnego lub pastora) o swojej religijności i dobrej opinii.⁶

Katolik nie może być świadkiem chrztu

Katolik nie może pełnić funkcji świadka sakramentu chrztu świętego.

Niedopuszczalne jest więc, aby katolik, który z powodu swojej sytuacji życiowej nie może być chrzestnym, został dopuszczony jako świadek chrztu. Takie rozwiązanie mogłoby budzić wątpliwości i być powodem zgorszenia. Katolicy żyjący w związkach niesakramentalnych nie mogą być dopuszczani ani do funkcji chrzestnego, ani świadka chrztu.

Świadek bierzmowania

Prawodawca kościelny zaleca, aby – jeśli to możliwe – świadkiem bierzmowania był ktoś z chrzestnych (tylko katolik) osoby przystępującej do tego sakramentu. Obowiązki chrzestnego i świadka bierzmowania są jednakowe, dlatego stosuje się wobec nich te same kryteria.

Opracował ks. Sebastian Wieczorek, Kuria Diecezjalna Kielce.